مرکز اطلاعات تخصصی گسترش پهنه های پیاده و محدود بر خودرو
طراحی پایدار ۲؛ به سوی منشی جدید برای معماری و شهر
نویسنده: پارادیس
تاریخ انتشار: سه شنبه, ۹ بهمن ,۱۳۹۷ ,۲۱:۵۵:۲۹

مؤلف: ماری هلن کونتال – یانا رودین
مترجم: خشایار کاشانی‌جو، ایل‌ناز فتح‌العلومی
چکیده: این کتاب، ترجمه جلد دوم از یک مجموعه چندجلدی دربردارنده معرفی برندگان جایزه جهانی معماری پایدار است. این جایزه که پشتیبانی یونسکو را در سال ۲۰۱۱ به دست آورده، در هر سال به پنج معماری که رویکرد توسعه پایدار را به اشتراک می‌گذارند و تجارب جدیدی را هم در زمینه‌های شهری و هم روستایی به انجام می‌رسانند، اعطا می‌گردد. کارهای ۱۰ نفر از برندگان این جایزه در سالهای ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ که در اینجا گردآوری شده، تاییدی بر جهانی شدن و ظرفیت موضوع رابطه میان معماری، منابع و توسعه است.

 

پیشگفتار مترجم
امروزه پایداری به جنبشی فراگیر در تمامی زمینه‌ها و رشته‌های علمی بدل شده و سرمایه‌گذاری‌ها و فعالیت‌های گسترده ای را در سراسر جهان به خود اختصاص داده است. اما با این وجود، تمامی کشورها در توجه به موضوع پایداری دارای شرایط مشابهی نبوده و تفاوت‌های معناداری میان کشورهای توسعه یافته و جوامع درحال توسعه در این زمینه وجود دارد. درحالیکه در کشورهای پیشرو بیش از دو دهه است که پژوهش‌های فراوان و استانداردهای گوناگون جهت نهادینه کردن توسعه پایدار در ارکان جامعه به انجام رسیده و در بسیاری از موارد، کاربرد شاخصه‌های پایداری نتایج ملموسی به همراه داشته است، در کشورهای باصطلاح جنوب و در بخشهای گسترده‌ای از آفریقا، آسیای میانی و غربی، خاورمیانه و آمریکایی مرکزی و جنوبی، هنوز مبانی نظری موضوع آنچنان که باید شناخته شده نبوده و به ویژه، میان سیاست‌های حاکمیتی و جهت‌گیریهای سیاسی، اقتصادی و مدیریتی با رویکردهای پایداری، تضادی آشکار وجود دارد.
در این میان، از آنجاکه حداقل حدود ۴۰ درصد کل منابع انرژی جهان به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در شهرها و ساختمانها مصرف می‌گردد، معماران، برنامه‌ریزان و طراحان شهری در مقایسه با سایر متخصصان و حرفه‌مندان از نقشی کلیدی و بی‌همتا در کاهش مصرف انرژی و گسترش مفاهیم پایداری برخوردارند. علی‌رغم این مساله، متاسفانه به نظر می‌رسد که در کشور ما، توجه به پایداری در معماری و توسعه شهری تنها محدود به برخی قوانین، دستورالعمل‌ها، آیین نامه ها و بخشنامه‌های کلی و موردی گردیده که برروی کاغذ باقی مانده و ضمانت اجرایی مشخصی نیز برای آنها پیش بینی نشده است. این امر که هم می‌تواند ناشی از اقتصاد نفتی و هم عدم آگاهی و باور بسیاری از مدیران به اصول پایداری ‌باشد، سبب شده تاکنون اقدامات و نتایج کاربردی درحیطه‌های معماری و به سامان نمودن امور شهرها و مجتمع‌های زیستی در ایران بسیار اندک بوده و عمده فعالیتها فقط در چارچوب مباحث نظری و برخی همایش‌ها و گردهمایی‌های کلی محدود شود.
براساس همین پیشینه ذهنی، هنگامی که مترجمان در تابستان سال ۲۰۱۴ از نمایشگاهی در شهر پاریس زیر عنوان افسون کردن دوباره جهان که به معرفی برگزیدگان جایزه جهانی معماری پایدار و پروژه‌هایشان در سراسر جهان اختصاص داشت، بازدید کردند، به شدت تحت تاثیر قرار گرفته و لزوم انتقال این دانش و تجارب را به کشور، بیش از بیش احساس نمودند. اقدامات انجام شده در پنج سال گذشته سبب به رسمیت شناخته شدن گسترده جایزه جهانی معماری پایدار شده است. این امر به طور ویژه به دلیل گروه بین‌المللی برندگان جوایز بوده که به واسطه کیفیت کارها و پژوهش‌هایشان و اکنون به دلیل گفتگوها و مباحثه‌هایشان مشهور شده‌اند. همچنین، در سال ۲۰۱۱، جایزه جهانی برای معماری پایدار، پشتیبانی یونسکو را به دست آورد.
کتاب پیش رو، که ترجمه جلد دوم از یک مجموعه چند جلدی دربردارنده معرفی برندگان جایزه جهانی معماری پایدار است، به معماران برگزیده در سالهای ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ اختصاص دارد که در هر سال ۵ معمار و در مجموع ده معمار منتخب در این مسابقه و پروژه‌های شاخص آنها را مورد بررسی و ارزیابی قرار داده است. نکته شایان توجه، دامنه گسترده معماران و پروژه‌های معرفی شده است که از آسیا تا اروپا، آفریقا و قاره آمریکا و از تک بنا تا مجموعه‌های زیستی و تمامی جنبه‌های کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و زیست محیطی را در برگرفته است.
امید که ترجمه و انتشار این کتاب بتواند کمکی هر چند ناچیز در آشنایی مهندسان و دانشجویان معماری، برنامه ریزی شهری، طراحی شهری، مدیریت شهری و دیگر گرایش‌ها و کلیه دست اندرکاران، مدیران و حرفه مندان مرتبط در کشور با نمونه های عملی اقدامات و پروژه های پایداری ایفا نموده و زمینه ساز تغییر نگرش‌های موجود و انجام پروژه های مشابه در سرزمینمان گردد.
در نهایت، شایسته است از اهتمام سازمان زیباسازی شهرداری تهران و آقای مهندس علیزاده و رضایی و سایر همکاران گرانقدر این مجموعه که بستر لازم جهت ترجمه و انتشار این کتاب را فراهم نموده‌اند، صمیمانه قدردانی نماییم. همچنین، از زحمات سرکار خانم لیلی بشیری جهت همکاری در ترجمه و ویراستاری و سرکار خانم دکتر زهراسادات سعیده زرآبادی به عنوان ناظر علمی ترجمه و سایر دوستان و همکارانی که به اشکال مختلف، همفکری‌ها و فعالیت‌های آنها منتهی به تدوین کتاب پیش رو گردید، بینهایت سپاسگزاری کرده و امیدواریم که خوانندگان فرهیخته و نکته سنج، با بیان انتقادات ارزشمند و پیشنهادات سازنده خود، اینجانبان را در رفع کاستی های احتمالی یاری رسانند.

خشایار کاشانی جو
استادیار و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر قدس

ایل ناز فتح‌العلومی
پژوهشگر دکتری شهرسازی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر قدس