مرکز اطلاعات تخصصی گسترش پهنه های پیاده و محدود بر خودرو
تجربه شهرها و فضاهای شهری در مواجهه با کرونا
نویسنده: نویسنده وبسایت پارادیس
تاریخ انتشار: یکشنبه, ۳۰ فروردین ,۱۳۹۹ ,۱۸:۰۷:۲۷

با شیوع ویروس کرونا و اعمال قرنطینه و ممنوعیت عبور و مرور در شهر ها برای جلو گیری از تجمعات و اجرای طرح فاصله گذاری اجتماعی، تحولی در نحوه زندگی شهری و نوع استفاده از فضاهای عمومی بروز داده که ممکن است آینده شهرها و فضاهای شهری را برای همیشه دستخوش تغییر کند.
برای انجام برنامه ریزی برای حل این مشکلات و ارائه طرح های شهری متناسب با شرایط عادی و ویژه (قبل کرونا و بعد کرونا)، نیازمند بررسی دقیق وضعیت استفاده از فضاهای عمومی و سبک زندگی در کشورهای مختلف هیستیم.
متن حاضر، گزارشی از گفتگوی زنده اینستاگرامی بنیاد چهار طبقه با متخصصانی از سه کشور آمریکا ، ایتالیا و آلمان درباره وضعیت قرنطینه و مدیریت شهری در این کشورهاست.

تجربه ی امریکا : مهندس هاشمی یزدی

در حال حاضر وبسایت شهرداری ها به طور کامل دستورالعمل های قرنطینه را اطلاع رسانی کرده است، همچنین فرم هایی برای ثبت نام آنلاین کم درآمدان جهت دریافت بیمه های بیکاری و کمک هزینه هایی برای امرار معاش در نظر گرفته شده است.
Food bank هایی برای رساندن غذا به نیازمندان در نظر گرفته شده و کمک های مالی برای پرداخت اجاره بها اعطا شده است. همچنین بی‌خانمان ها در هتل ها، متل ها و مسافرخانه ها اسکان داده شده اند.
وزارت اطلاعات سرعت اینترنت و امکان استفاده از آن را راحت تر کرده است.
در راستای حفظ سلامت جسمی و روانی شهروندان پارک ها و فضای سبز با اعمال نظارت برای حفظ فاصله اجتماعی قابل استفاده هستند ولی زمین های بازی کودکان و پارک های موضوعی تعطیل هستند.
فروشندگان و خریداران در فروشگاه ها، با بافرهای ۲ متری از هم قرار دارند. آسانسور ها در مکان های عمومی تنها برای ۲ نفر قابل استفاده است.
میزان استفاده از حمل و نقل عمومی محدود شده است و از فضای سواره در خیابان ها کاسته شده و پارکینگ های حاشیه ای به مسیرهای پیاده اضافه شده است. با توجه به این که شهرهای امریکا بیشتر اتومبیل محور هستند ولی به دلیل شرایط خاص شیوع کرونا، و نیاز پیاده ها به فضای بیشتر، لزوم بازنگری و باز تنظیم فضاها برای تقویت مسیر های پیاده حس می شود.

آینده‌ی شهرها بعد از کرونا

برای برنامه ریزی و طراحی شهری برای آمادگی با شرایط مشابه در آینده نیازمند اقدامات زیر هستیم:
• تقویت زیرساخت ها
• تمرکز بر انعطاف پذیری استفاده از فضاها ؛ به طور مثال بزرگراه های شهری که تک منظوره بوده و مورد استفاده سواره بوده اند، در شرایط متفاوت امکان استفاده های دیگری هم داشته باشد.
• افزایش تعداد پارک ها و یا فضاهای شهری نیمه عمومی – نیمه خصوصی در محلات، برای تعاملات اجتماعی در عین حفظ سلامت و امنیت شهروندان

تجربه ی ایتالیا : مهندس خسروشاهی

ایتالیا برای جلوگیری از شیوع کرونا ابتدا ۲ حالت قرنطینه زرد و قرمز با دستورالعمل های خاص در نظر گرفته بود اما با گسترش بیماری قرنطینه کامل را اجرا کرد و برای متخلفان جریمه و مجازات کیفری در نظر گرفته است.
قوانین کلی قرنطینه و ممنوعیت ها تابع قوانین کشوری است ولی درجه و میزان اعمال محدودیت ها با توجه به هر شهر و منطقه ، بسته به شهرداری‌هاست و فرم‌های خود اظهاری در نظر گرفته شده که فرد قبل از خروج ، درخواست خود را با دلایل اعلام کرده و در صورت موافقت اجازه خروج دارد، در غیر این صورت جریمه می شود.
شهرداری ها نقشه هایی تعیین کردند که در آن کسب و کار های کوچک و محلی شناسایی شده و تنها با هماهنگی دولت امکام فعالیت در محدوده محلی خود را دارند و دستورالعمل های واضحی منتشر شد که به طور دقیق میزان محدودیت ها برای اقشار و کسب و کارهای مختلف اعلام شد و شهروندان در مورد وضعیت کسب وکار خود آگاه شدند که در کدام دسته قرار دارند.
همچنین مراکز آموزشی تعطیل شده ولی پروژه های شهری در حال ساخت و ساز جز مشاغل تعلیق شده نبوده است.
به طور کلی فعالیت های اقتصادی به شدت کاهش یافته و تنها بعضی بخش های ضروری مثل سوپر مارکت ها به صورت محدود و با رعایت نکات امنیتی و فاصله اجتماعی فعالیت می کنند.
همچنین بخش ها و دپارتمان های دولتی بسته های حمایتی برای کم درآمدان در نظر گرفته اند که با توجه به افرادشناسایی شده توسط شهرداری، در اختیار آن ها قرار داده می شود. مهلت پرداخت اجاره بهای خانه های عمومی تا ۶ ماه به تعویق افتاده است. ( خانه های عمومی خانه هایی است که توسط دولت و برای افراد کم درآمد ساخته شده است)
در ارتباط با امنیت فضاهای شهری ، ابتدا تمامی پارک ها و فعالیت های مربوط به رسیدگی به آن ها تعلیق شده بود ، اما برای حفظ امنیت این فضاها و لزوم نظارت بر آن ها، این فضاهای رها شده با نظارت و کمک پلیس و ارتش، دوباره با رعایت اصول امنیتی مورد استفاده قرار گرفت.
همچنین حمل و نقل عمومی در مسیرهای منتهی به خارج شهر ها و مراکز پرتردد به حالت تعلیق درآمده و در مسیرهای محلی برای تأمین نیاز مردم، بازتنظیم شده است.

تجربه‌ی آلمان : مهندس مجتهد سیستانی

در آلمان نیز برای جلوگیری از شیوع بیماری، اقدامات سختگیرانه ای اعمال شد که امکان فعالیت های فردی در شهر را محدود کرد. این محدودیت ها با نظارت نیروی انتظامی اجرا می شود و در صورت تخلف جریمه اعمال می شود. رعایت فاصله اجتماعی در صف ها، نصب شیشه جدا کننده در باجه صندوق فروشگاه ها و بسته شدن پارک ها از این دسته محدودیت ها هستند.
اطلاع رسانی همگانی و انتشار آمار روزانه از طریق سازمان ها انجام می شود تا با ایجاد آگاهی عمومی، انتشار شایعات کمتر شده و امنیت در جامعه حاکم شود. همچنین این آمار، باعث جمع آوری منظم داده ها برای برنامه ریزی و اتخاذ تصمیمات درست می شود.
پلتفرم هایی برای تشخیص آنلاین بیماری ایجاد شده که امکان ارتباط ابزار و ساعت های هوشمند شهروندان با اپلیکشین ها خاص مورد تایید دولت، برای ثبت وضعیت مکانی و جسمانی شهروندان را دارد.
مشاغل اینترنتی برای رفع نیازهای روزانه مردم راه اندازی شده که دولت از این کسب و کارهای کوچک و محلی حمایت می کند. و اکثر نهادها و شرکت های خصوصی دورکاری و کار در منزل انجام می دهند.
همچنین در مورد فضاهای شهری، تمامی اجتماعات و فضاهای فرهنگی، مذهبی و … تعطیل شده، کنسرت ها لغو شده و یا بدون حضور تماشاگر اجرا می شود و شهروندان امکان مشاهده به صورت آنلاین و رایگان را دارند.
سفرهای بین شهری محدود شده است. استفاده از حمل و نقل عمومی محدودیت یافته است ، برای مثال فاصله زمانی بین مترو ها افزایش پیدا کرده همچنین در اتوبوس ها برای حفظ سلامت راننده، تنها امکان ورود از در عقب وجود دارد و محدودیت در استفاده از طبقات دوم اتویوس اعمال می شود.
برای استفاده‌ی کمتر از وسایل حمل و نقل عمومی، تعریض مسیرهای دوچرخه و امکان استفاده رایگان از آن و کاهش لاین سواره در نظر گرفته شده و در تمامی مسیرها ، علایم و تابلوهای امنیتی برای بیماری نصب شده است.
به طور کلی ، بیشتر فضاها در آلمان پیاده مدار بوده ولی با توجه به شرایط جدید، استفاده از دوچرخه افزایش یافته است.

جمع بندی

شرایط ویژه قرنطینه و اجرای طرح فاصله گذاری های اجتماعی در حال حاضر محدودیت هایی برای استفاده شهروندان از فضاهای شهری، حمل و نقل عمومی و تمامی فعالیت های اجتماعی و اقتصادی ایجاد کرده است که ممکن است در آینده این محدودیت ها با درجه ای خفیف تر، برای جلوگیری از بروز دوباره چنین مشکلاتی در شهرها ادامه یابد.
برای این منظور، مدیران شهری، برنامه ریزان و طراحان شهری باید برای مقابله با این وضعیت ها، راه کارهایی درنظر داشته باشند تا در عین حفظ پویایی شهری و تأمین امنیت شهروندان، سلامت جسمی و روحی آن ها را نیز به دنبال داشته باشد.
همچنین در مورد حمل و نقل عمومی در شهرها، به دلیل ازدحام زیاد در این وسایل و عدم رعایت فاصله مناسب، درصورت عدم اتخاذ تصمیمات درست ، ممکن است استفاده از اتوبوس ها و متروهای شهری ، با مشکل جدی مواجه شود.
به نظر می‌رسد راه حل این مشکلات ، با بازنگری و در نظر گرفتن راهبردهای زیر در شرایط پس از کرونا ، می‌تواند قابل کنترل باشد:
• فرهنگ سازی و بازنگری در بروز رفتارهای اجتماعی در شهرها و توجه دوباره به نظریه های اجتماعی در حوزه شهری (بازنگری در بحث هاله های اجتماعی ، دسته بندی فعالیت ها و …)
• تقویت زیرساخت های حمل و نقل شهری ( افزایش تعداد وسایل و کاهش فاصله زمانی بین سفرها برای جلوگیری از ازدحام در وسایل نقلیه، نگاهی نو به وسایل حمل و نقل پاک و ایمن مثل دوچرخه و موتورهای برقی، اختصاص فضای کافی به پیاده و …)
• تقویت زیرساخت های هوشمند در حوزه های مختلف آموزش، فعالیت های اجتماعی- فرهنگی و گردشگری ، اقتصاد و حمایت از اقتصاد شهری اینترنتی و استارت آپ ها
• تقویت زیرساخت های محله ای در شهرها برای کاهش نیاز به سفرهای درون شهری طولانی
به طور کلی، بشر همواره درگیر چالش های جدیدی در زندگی شهری است که باید از آن ها درس گرفت. در شرایط حاضر نمی توان زمانی برای برگشت به شرایط گذشته تعیین کرد. اما امری که مسلم است؛ نباید فرصتی برای تکرار وضعیت مشابه در آینده ایجاد کرد؛ زیرا دامنه ی آن گستره ای جهانی دارد. بنابراین، نیازمند بازنگری در برخی جنبه های مدیریت شهری و نظریه های شهرسازی در آینده هستیم.

 

برداشت آزاد از مصاحبه زنده بنیاد چهارطبقه با عنوان “کرونا و فضاهای شهری: سه تجربه” توسط نویسندگان پارادیس